Historia powstania polskiej armii na terenach Związku Radzieckiego jest bardzo skomplikowana i od początku była uzależniona od polityki. Stalin wielokrotnie rozważał utworzenie polskojęzycznej dywizji w ramach Armii Czerwonej. Myśl ta później przekuła się w utworzenie pierwszej dywizji piechoty, a następnie armii polskiej, której celem miała być walka z Niemcami. Preludium powstania polskiej armii w ZSRR […]
Wyzwolenie Lubelszczyzny po rosyjsku – „gorące” lato i jesień 1944 roku
18 lipca 1944 r. oddziały Armii Czerwonej rozpoczęły operację brzesko-lubelską, która w ramach szerszej operacji Bagration, miała zniszczyć wojska niemieckie stacjonujące w środkowej i wschodniej Polsce. Z powodów politycznych głównym celem ataku 1. Frontu Białoruskiego stało się wyzwolenie Lubelszczyzny i jak najszybsze zdobycie Lublina. Zgodnie z zaleceniami Stalina operacja wyzwolenia Lubelszczyzny miała być prowadzona wyłącznie siłami […]
Policyjne samochody pancerne w wojnie obronnej z 1939 r.
Policyjne samochody pancerne były pojazdami specjalnego przeznaczenia wykorzystywanymi głównie do rozpraszania demonstracji robotniczych, które przybierały niebezpieczne formy protestów i ataków na funkcjonariuszy Policji Państwowej oraz zakłócały porządek publiczny. Jednakże w dobie walk obronnych we wrześniu 1939 r. były wsparciem dla Wojska Polskiego w zwalczaniu niemieckich grup dywersantów działających na tyłach frontu. Historia powstania policyjnych samochodów pancernych […]
Bitwa pod Orłą – ułani przeciwko czołgom Panzer IV
Wbrew utartym stereotypom towarzyszącym dyskusji na temat wojny obronnej z września 1939 r., polska kawaleria nie atakowała konno z lancą w dłoni. „Kawaleria porusza się konno, walczy pieszo” – głosiła przedwojenna instrukcja. Konie służyły przede wszystkim do szybkiego przemieszczania się, zapewniając zdolność manewru niedostępną dla jednostek piechoty. Walkę kawalerzyści prowadzili już w szyku pieszym. Wielokrotnie […]
Polskie pojazdy pancerne w Jugosławii (1941-1945)
Po zakończeniu kampanii wrześniowej z 1939 roku część polskiej techniki wojskowej dostało się w ręce niemieckie. Wśród wojennych zdobyczy Wehrmachtu znalazły się również niewielkie zapasy polskich wozów pancernych bądź samochodów opancerzonych. Pojazdy te były wykorzystywane w przeróżny sposób, a część z nich trafiła do armii sojuszniczych. Początek obecności polskich pojazdów pancernych w Jugosławii związany jest […]
Kolejowy wrzesień 1939 roku – improwizowane pociągi pancerne
W momencie agresji hitlerowskich Niemiec na Polskę polska armia posiadała 10 liniowych pociągów pancernych przydzielonych po dwie sztuki do większości polskich armii (związków operacyjnych). Pociągi te w toku działań wojennych odegrały swoją znaczącą rolę, w szczególności w takich bitwach jak: pod Mokrą, Mikołajowem, Bzurą, Modlinem, Brześciem i Lwowem. O starciach polskich liniowych pociągów pancernych wiemy […]
Mauser Kar98k – podstawowy karabinek Wehrmachtu
W 1933 roku Adolf Hitler został mianowany kanclerzem Niemiec i przejął całkowitą władzę w kraju. Od tego momentu przystąpiono do faktycznej rozbudowy armii niemieckiej wbrew postanowieniom traktatu wersalskiego z 1919 roku. Zwiększająca się niemiecka armia, która później została przemianowana na Wehrmacht, potrzebowała nowego karabinka podstawowego. Wybór padł na powstały w latach 30. model karabinka systemu […]
Kolbuszowa 1939 – polskie Vickersy kontra Panzery
Wiele poświęcono już tekstów kampanii wrześniowej czy też, jak obecnie coraz częściej mówi się, wojnie obronnej z września 1939 r. O słynnych bitwach nad Bzurą i Kockiem piszą podręczniki do historii. Zapomina się jednak o wielu, i to bardzo wielu bitwach, które mimo skromnej przestrzeni na której się toczyły miały istotny wpływ na dalszy przebieg […]
Säkkijärven polkka: piosenka, dzięki której Finowie rozminowali miasto
W czasie II wojny światowej niejednokrotnie dochodziło do wykorzystywania niekonwencjonalnych metod do osiągnięcia zamierzonego celu. Brytyjczycy zatrudniali iluzjonistów, zaś Finowie posłużyli się ludową pieśnią do rozminowania miasta. Miasto Wyborg w latach 1918–1940 należało do niepodległej Finlandii jako Viipuri. Było ono drugim co do wielkości miastem Finlandii oraz ważnym ośrodkiem przemysłowym, gospodarczym i kulturalnym. 95% mieszkańców […]
Dwie puszki ananasa za uratowanie ORP „Orzeł”
We wrześniu 1939 roku ORP „Orzeł”, po 15 dniach prowadzenia działań na Bałtyku, zacumował do Tallina, gdzie miał hospitalizować chorego dowódcę. Niestety okręt wraz z całą załogą został internowany i rozbrojony. Dzięki opanowaniu dotychczasowego zastępcy dowódcy – kpt. marynarki Jana Grudzińskiego – załoga fortelem opuściła port i bez map wypłynęła do Wielkiej Brytanii. Bohaterem najsłynniejszego […]