21 grudnia od 2015 roku stał się Dniem Pamięci o Poległych i Zmarłych w Misjach i Operacjach Wojskowych Poza Granicami Państwa. Jest to święto poświęcone żołnierzom Wojska Polskiego, którzy oddali życie lub zmarli podczas pełnienia służby poza granicami kraju.
Data 21 grudnia nawiązuje do tragicznych wydarzeń z 21 grudnia 2011 roku w Afganistanie, kiedy w wyniku eksplozji miny pułapki zginęło pięciu polskich żołnierzy. Służyli oni w 20 Bartoszyckiej Brygadzie Zmechanizowanej i uczestniczyli w misji w ramach Międzynarodowych Sił Wsparcia Bezpieczeństwa (ISAF). Do tragedii doszło podczas rutynowego powrotu patrolu po wykonaniu zadań przez regionalny zespół odbudowy (PRT) w miejscowości Razaak. Żołnierze poruszali się w konwoju sześciu pojazdów, a Polacy zajmowali czwarte miejsce, jadąc amerykańskim opancerzonym pojazdem M-ATV. W chwili zbliżania się do drogi Highway 1 – głównej arterii komunikacyjnej łączącej Kabul z Kandaharem – doszło do eksplozji potężnego ładunku wybuchowego. Według szacunków mina pułapka zawierała około 100 kilogramów materiału wybuchowego. Siła detonacji była tak duża, że pojazd został dosłownie rozerwany, a jego fragmenty odrzucone na kilkadziesiąt metrów. Załoga zginęła na miejscu. Mimo natychmiastowej reakcji i wezwania śmigłowca ewakuacji medycznej, ratownicy nie mogli już pomóc. Najmłodszy miał zaledwie 22 lata, najstarszy 33.
Śmierć tych żołnierzy wstrząsnęła opinią publiczną i stała się jednym z najbardziej dramatycznych epizodów polskiego zaangażowania wojskowego po 1989 roku.
Od 1953 roku Polska uczestniczyła w dziesiątkach misji wojskowych i pokojowych, począwszy od działań pod egidą ONZ, przez misje NATO i Unii Europejskiej, aż po operacje stabilizacyjne w Iraku i Afganistanie. Łącznie przez misje zagraniczne przeszły dziesiątki tysięcy polskich żołnierzy, a ponad stu z nich nie wróciło do domu.
Zdjęcie główne: Fot. st. chor. sztab. A.Roik/Combat Camera DORSZ