14 grudnia 1658 roku podczas II wojny północnej – polska jazda pod wodzą Stefana Czarnieckiego przeprawiła się przez morze, by uderzyć na szwedzki garnizon na wyspie Alsen (duń. Als).
II wojna północna (1655–1660) była konfliktem o dominację nad Bałtykiem. Rzeczpospolita, choć wyniszczona „potopem” szwedzkim, w końcowej fazie wojny wsparła Danię, zaatakowaną przez Szwecję. Wysłany na północ korpus polski, dowodzony przez Stefana Czarnieckiego, miał pomóc Duńczykom w odzyskaniu utraconych terytoriów.
Jednym z kluczowych punktów była wyspa Alsen, położona zaledwie kilkaset metrów od stałego lądu, lecz obsadzona przez doświadczone oddziały szwedzkie pod dowództwem generała majora Aschberga. Naturalna bariera wodna czyniła ją trudną do zdobycia – zwłaszcza zimą.
14 grudnia 1658 roku warunki atmosferyczne okazały się zaskakująco sprzyjające. Jak zapisał Jan Chryzostom Pasek, „dzień był cichy, ciepły i bez mrozu”. Brak wiatru sprawił, że wody cieśniny były spokojne, a temperatura – choć niska – nie paraliżowała działań. Woda miała około 2–4 stopni Celsjusza, a odległość do pokonania wynosiła około 450–500 metrów.
Lód przy brzegu odcięto siekierami, by umożliwić zejście do wody. Piechota cesarska i brandenburska zajęła najpierw przyczółek, po czym rozpoczęła się najbardziej niezwykła faza operacji. Żołnierze przeprawiali się na łodziach, natomiast konie – największa duma i siła polskiej jazdy – płynęły wpław, holowane lub prowadzone obok łodzi. To właśnie widok konnicy „idącej przez morze” przeszedł do legendy.
Atak był całkowitym zaskoczeniem dla Szwedów. Nikt nie spodziewał się, że w środku zimy jazda zdecyduje się na tak ryzykowną przeprawę. Polskie chorągwie, wsparte sojuszniczą piechotą, szybko przełamały opór obrońców. Garnizon szwedzki został rozbity, a wyspa Alsen zdobyta. Stefan Czarniecki otrzymał złoty łańcuch od króla Danii, a także listy pochwalne od papieża Aleksandra VII i cesarza Leopolda I.
Wydarzenie to zostało na trwałe wpisane w polską tradycję historyczną i literacką. To właśnie do tej przeprawy nawiązuje wers Mazurka Dąbrowskiego:
„Jak Czarniecki do Poznania
Po szwedzkim zaborze,
Dla ojczyzny ratowania
Wrócim się przez morze.”