Historia w szkolnych murach bywa traktowana wybiórczo – szczególnie najnowsze dzieje często spycha się na margines, a uczniowie poznają je jedynie pobieżnie. Tym większą wartość mają publikacje, które pozwalają spojrzeć na te wydarzenia w nowym świetle i przypominają, że – jak pisał Cyceron – historia jest nauczycielką życia.
Książka Krzysztofa Drozdowskiego, wydana nakładem wydawnictwa Replika w serii „Tajemnice Historii”, jest właśnie taką próbą. Autor, posługując się językiem popularnonaukowym, rekonstruuje dramatyczne wydarzenia związane ze zbrodniami Armii Czerwonej na Polakach. Wylicza je niemal jak prokurator, przywołując miejsca, liczby i świadectwa, nie unikając szczegółowych, bolesnych opisów. W efekcie czytelnik staje w obliczu ogromu cierpienia: od grabieży, przez gwałty, aż po bezsensowne mordy dokonywane na ludziach niezależnie od wieku czy statusu. Drozdowski jednak nie ocenia – opiera się na źródłach i faktach, a osąd pozostawia czytelnikowi. Tam, gdzie to konieczne, dodaje szerszy kontekst historyczny, pozwalający lepiej zrozumieć motywacje sprawców.
Autor książki kreśli szeroki obraz sowieckiej przemocy wobec Polaków, ukazując jej różne oblicza i etapy. Narracja rozpoczyna się od pierwszych zbrodni popełnianych w czasie wojny polsko-bolszewickiej, następnie przenosi czytelnika w okres dwudziestolecia międzywojennego, gdzie w ZSRR przeprowadzono przez NKWD tzw. „operację polską”.
Najobszerniejszą część publikacji, co naturalne, stanowią rozdziały poświęcone II wojnie światowej. Autor opisuje w nich agresję sowiecką z 17 września 1939 roku, kolejne fale deportacji obejmujące setki tysięcy obywateli polskich, zbrodnię katyńską, a także dramat „wyzwolenia” – pełen gwałtów, rabunków i przemocy wobec ludności cywilnej. Drozdowski podejmuje również temat tworzenia podporządkowanego Moskwie „komunistycznego” Wojska Polskiego oraz kształtowania systemu politycznego w Polsce, zdominowanego przez sowieckie wzorce i zależności.
>>> Czytaj także: K. Drozdowski – Medyczne zbrodnie nazistów <<<
Istotnym elementem narracji są także pierwsze lata powojenne, kiedy to na terytorium Polski zaczęto budować infrastrukturę wojskową i garnizony Armii Czerwonej, co stanowiło namacalny dowód utrwalania sowieckiej dominacji.
Na uwagę zasługuje także wątek Obławy Augustowskiej, który – choć ujęty przez autora raczej zdawkowo – ma dziś duże znaczenie w dyskusji publicznej. Jeszcze mocniejszy wydźwięk mają przywołane świadectwa dziewcząt i kobiet, ofiar brutalnych gwałtów czerwonoarmistów. Ich lektura jest niezwykle trudna, nawet dla osób świadomych, że gwałt od zawsze towarzyszył wojnom, a kobiety traktowano jak trofea. Szczególnie poruszający jest opis piętnastoletniego chłopca, który był świadkiem tych tragicznych wydarzeń – fragment, który wstrząsa i pozostawia w czytelniku głęboki ślad. Jak słusznie podkreśla autor, tych historii nie wolno przemilczeć. Dobrze więc, że znalazł się ktoś, kto odważył się je spisać. Pozostaje mieć nadzieję, że książki nie spotka podobny los jak opisanej w niej rzeźby „Komm Frau”, która pod naciskiem została usunięta z przestrzeni publicznej w akcie wyparcia niewygodnej prawdy.
Drozdowski dotyka tematów trudnych, kontrowersyjnych, a zarazem niezwykle aktualnych w kontekście wydarzeń z ostatnich lat. Jego publikacja działa jak kij w mrowisko – prowokuje do dyskusji, zmusza do refleksji nad powtarzalnością pewnych mechanizmów w historii. Napisana z odwagą, staje się nie tylko rekonstrukcją wydarzeń, lecz także przestrogą: pokazuje, że mimo upływu lat mentalność pewnych grup i stosowane przez nie metody pozostają podobne.
>>> Czytaj także: Wyzwolenie Lubelszczyzny po rosyjsku – „gorące” lato i jesień 1944 roku <<<
Dla mnie osobiście książka stała się nie tylko spotkaniem z historią, lecz także przypomnieniem, że słowa Cycerona nie tracą na aktualności. Jeśli historia rzeczywiście jest nauczycielką życia, to dzieło Drozdowskiego jest jedną z jej najbardziej bolesnych, a zarazem najpotrzebniejszych lekcji. To książka, która zmusza, by wyciągać wnioski z przeszłości – zanim, jak zauważa autor w ostatnich słowach swojej książki, będzie za późno.
Link do sklepu
Autor: Krzysztof Drozdowski Tytuł: Krwawe ślady. Gwałty, mordy i grabieże Armii Czerwonej na Polakach Wydawnictwo: Replika Oprawa: miękka Rok wydania: 2025 Liczba stron: 320 |