19 grudnia 1914 roku Legion Zachodni został oficjalnie przekształcony w I Brygadę Legionów Polskich – wielką jednostkę piechoty, która pomimo tego, że do czasu rozwiązania podlegała rozkazom państw centralnych, stała się symbolem walki o niepodległość i jednym z najważniejszych fundamentów przyszłego Wojska Polskiego.
Geneza I Brygady sięga pierwszych dni wojny. Już 6 sierpnia 1914 roku z krakowskich Oleandrów wyruszyła Pierwsza Kompania Kadrowa, licząca 164 strzelców, zorganizowana przez Józefa Piłsudskiego. Oddział ten, dowodzony przez Tadeusza Kasprzyckiego „Zbigniewa”, przekroczył granicę zaboru rosyjskiego, niosąc ze sobą nie tylko broń, ale przede wszystkim ideę odbudowy państwa polskiego. W kolejnych dniach doszło do pierwszych walk, m.in. pod Kielcami, które miały ogromne znaczenie propagandowe i polityczne, pokazując, że Polacy są gotowi wystąpić zbrojnie przeciwko zaborcy.
Równolegle do działań Pierwszej Kompanii Kadrowej rozwijały się kolejne oddziały strzeleckie. Przez Królestwo Polskie przeszły następne bataliony, a w Krakowie formowano nowe kompanie, które stopniowo scalano w większe jednostki. Dowództwo nad nimi obejmowali doświadczeni oficerowie i działacze niepodległościowi, tacy jak Edward Rydz „Śmigły”, Marian Januszajtis „Żegota” czy Kazimierz Sosnkowski. Jesienią 1914 roku oddziały te przeszły pierwsze reorganizacje, wprowadzono jednolitą strukturę batalionową oraz stopnie oficerskie, co nadawało im coraz bardziej regularny, wojskowy charakter.
Przełomem okazał się grudzień 1914 roku. Po ciężkich walkach, m.in. pod Krzywopłotami, oddziały podporządkowane Józefowi Piłsudskiemu skierowano do Krakowa. Tam, 19 grudnia, zostały one formalnie przeformowane w I Brygadę Legionów Polskich. Nowa jednostka liczyła kilka tysięcy żołnierzy i stała się najważniejszym związkiem taktycznym Legionów, podlegającym – aż do rozwiązania – rozkazom państw centralnych, przede wszystkim Austro-Węgier.
I Brygada szybko została rzucona do walki. Już pod koniec grudnia 1914 roku, w dniach 22–25 grudnia, wzięła udział w ciężkich bojach pod Łowczówkiem, gdzie mimo trudnej sytuacji armii austro-węgierskiej zdołała utrzymać swoje pozycje. W kolejnych miesiącach walczyła m.in. pod Konarami i Raśną, a następnie przez długi czas obsadzała odcinki frontu wołyńskiego. Szczególnie krwawe były walki podczas ofensywy Brusiłowa w 1916 roku, zwłaszcza bitwa pod Kostiuchnówką, która przeszła do legendy legionowej jako przykład determinacji i ofiarności polskich żołnierzy.
Latem 1916 roku I Brygada została wycofana z frontu. Wkrótce weszła w skład Polskiego Korpusu Posiłkowego, stając się jednym z głównych zalążków przyszłego Wojska Polskiego. Jednak rozwój wydarzeń politycznych doprowadził do dramatycznego finału jej dziejów. W lipcu 1917 roku, w czasie tzw. kryzysu przysięgowego, żołnierze I Brygady – zgodnie z tajnym poleceniem Józefa Piłsudskiego – odmówili złożenia przysięgi na wierność cesarzowi Niemiec. W konsekwencji brygada została rozwiązana, Piłsudski i Kazimierz Sosnkowski trafili do więzienia w Magdeburgu, a wielu legionistów internowano lub wcielono do innych formacji.
Choć formalnie I Brygada Legionów Polskich przestała istnieć, jej znaczenie historyczne okazało się ogromne. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku to właśnie jej żołnierze i oficerowie stworzyli trzon 1 Dywizji Piechoty Legionów oraz elity odradzającej się armii polskiej.