4 stycznia 1940 roku zawarto polsko-francuską umowę określającą zasady formowania Wojska Polskiego na terytorium Francji, której nadrzędnym celem było odtworzenie regularnych Polskich Sił Zbrojnych zdolnych do dalszej walki z Niemcami.
Podstawy prawne tego procesu zostały położone jeszcze wcześniej. Już 9 września 1939 roku zawarto pierwszą umowę polsko-francuską, uzupełnioną protokołem wykonawczym z 21 września, która dopuszczała formowanie polskich oddziałów wojskowych we Francji. Początkowo zakładano powołanie jednej dywizji, jednak skala napływu polskich żołnierzy oraz potrzeby wojenne sojuszników sprawiły, że plany te szybko zweryfikowano. Umowa z 4 stycznia 1940 roku stanowiła rozwinięcie wcześniejszych ustaleń i dawała ramy prawne do stworzenia znacznie większych związków taktycznych.
Na mocy nowego porozumienia przystąpiono do organizacji czterech dywizji piechoty: 1. Dywizji Grenadierów, 2. Dywizji Strzelców Pieszych, 3. Dywizji Piechoty oraz 4. Dywizji Piechoty. Był to wyraźny sygnał, że polskie siły zbrojne na Zachodzie mają stanowić istotny element alianckiego potencjału militarnego. W kolejnych miesiącach zakres tych działań został jeszcze rozszerzony. 9 lutego 1940 roku przystąpiono do formowania Samodzielnej Brygady Strzelców Podhalańskich pod dowództwem płk. Zygmunta Szyszko-Bohusza, przeznaczonej do działań w terenie górskim. Z kolei w kwietniu 1940 roku władze francuskie wyraziły zgodę na sformowanie 10. Brygady Kawalerii Pancernej – pierwszej polskiej jednostki pancernej na Zachodzie, kontynuującej tradycje przedwojennej broni motorowej. Ponadto istotnym elementem odbudowy polskich sił zbrojnych było również lotnictwo – w grudniu 1939 roku francuskie Ministerstwo Lotnictwa zgodziło się na utworzenie czterech polskich dywizjonów myśliwskich, dwóch obserwacyjnych oraz jednego bombowego.
>>> Czytaj także: Bitwa pod Zboiskami – ostatnie zwycięstwo „czarnych diabłów” płk. Maczka <<<
Równolegle do formowania jednostek w metropolitalnej Francji tworzono także oddziały w innych częściach francuskiego imperium. Już w grudniu 1939 roku na terenie Syrii rozpoczęto organizację Brygady Strzelców Karpackich, podporządkowanej Armii Lewantu i dowodzonej przez płk. Stanisława Kopańskiego.
W szczytowym momencie, wiosną 1940 roku, Armia Polska we Francji liczyła około 85 tysięcy żołnierzy i oficerów. Jej struktura personalna była bardzo zróżnicowana. Blisko 44,5 tysiąca stanowili żołnierze pozyskani z poboru i ochotniczego zaciągu prowadzonego we Francji, około 38 tysięcy pochodziło z wojsk ewakuowanych lub internowanych na Węgrzech, w Rumunii i na Litwie. Stosunkowo niewielkie grupy przybyły bezpośrednio z Wielkiej Brytanii oraz z okupowanej Polski. Ta różnorodność była zarówno siłą, jak i wyzwaniem organizacyjnym dla polskiego dowództwa.
Proces formowania jednostek napotykał jednak poważne trudności. Najdotkliwszym problemem był chroniczny brak nowoczesnego uzbrojenia i sprzętu, które w pierwszej kolejności trafiały do armii francuskiej. W rezultacie tylko część polskich oddziałów osiągnęła pełną gotowość bojową. W kampanii francuskiej w 1940 roku udział wzięło około 50 tysięcy polskich żołnierzy. Walczyli oni z dużym poświęceniem, ponosząc znaczne straty – od około 1,4 tysiąca do nawet 4 tysięcy poległych, w zależności od szacunków, oraz ponad 4,5 tysiąca rannych.
>>> Czytaj także: „Krwawe Koszule” gen. Stanisława Maczka – od Normandii do Wilhelmshaven <<<
Po klęsce Francji latem 1940 roku przed polskim dowództwem stanęło kolejne dramatyczne wyzwanie – ewakuacja ocalałych sił. Dzięki wysiłkowi organizacyjnemu i wsparciu aliantów udało się uratować około 27 tysięcy żołnierzy i oficerów, którzy zostali przerzuceni do Wielkiej Brytanii oraz Palestyny. To właśnie oni stanowili później trzon Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, kontynuujących walkę aż do zakończenia II wojny światowej.